Uluslararası Booker Ödülü’nün 2020 yılı kazananı Hollandalı Marieke Lucas Rijneveld oldu…

Henüz 29 yaşında dünyanın en prestijli edebiyat ödülünü kazandı!

Her yıl, Dünya edebiyatının İngilizceye çevrilen en iyi eserlerine verilen Uluslararası Booker Ödülü’nün 2020 yılı kazananı geçtiğimiz günlerde belli oldu. Marieke Lucas Rijneveld, ilk romanı "The Discomfort of Evening" ile Uluslararası Booker Ödülü'nü kazanan en genç yazar oldu

ELİF TANRIYAR

Her yıl, Dünya edebiyatının İngilizceye çevrilen en iyi eserlerine verilen Uluslararası Booker Ödülü’nün 2020 yılı kazananı geçtiğimiz günlerde belli oldu. Marieke Lucas Rijneveld, ilk romanı “The Discomfort of Evening” ile Uluslararası Booker Ödülü’nü kazanan en genç yazar oldu ve ödülünü aldı. Daha doğrusu ödülü romanı İngilizceye çeviren Michele Hutchison’la birlikte paylaştı. International Booker Prize’ın (eski adıyla Man Booker International Prize) kazananı 19 Mayıs’ta açıklanacaktı, ancak koronavirüsün etkisiyle bu 26 Ağustos’a ertelendi.

Ödül jüri başkanı Ted Hodgkinson şunları söyledi: “Bu kitap, jüri sürecinin başlarında onunla ilk karşılaştığımızda hepimizi hayrete düşürdü. İkinci ve üçüncü yeniden okumayla ise hayranlığımız iyice derinleşti.”

Kitabı “utanç ve kurtuluş arasında sıkışmış bir çocukluğun tuhaflığının hassas ve içgüdüsel bir çağrışımı” olarak nitelendiren Hodgkinson, romanın “heyecan verici bir yetenek ve beceriye sahip bir yazara ait inkâr edilemez bir güç” olduğunu ekledi.

2005 yılından bu yana verilen Uluslararası Booker Ödülü, yine Booker tarafından verilen bir diğer ödül aslında. En önemli özelliği ise herhangi bir romanın İngilizceye çevrilip İngiltere ya da İrlanda’da yayınlanmış olmasının yeterli bir özellik sayılması. Bu uluslararası ödül, aslında esas olarak hikâye anlatımının dilleri, kültürleri ve dünyayı deneyimleme yollarını aştığını ve bize farklı yerlere ve karakterlere erişim sağladığını hatırlatma amacını taşıyor. Uluslararası Booker Ödülü’nün bir diğer önemli farkı ise çeviri eserleri piyasaya kazandırmak ve pazar niteliğini artırmak, bu arada çevirmenleri de ödüllendirmek amacını gütmesi… Buradan yola çıkarak ödül yalnızca romanın yazarına değil eşit miktarda çevirmenine de veriliyor.

Beş parlak finalisti yendi

Marieke Lucas Rijneveld, Kuzey ve Güney Amerika, Orta Doğu, Güney Doğu Asya ve Avrupa’dan beş diğer finalisti yendi. Bu parlak kısa listeye alınmış romanların her biri ise ortak olarak travma, kayıp ve hastalık temalarını paylaşıyor.

“The Discomfort of Evening” (Türkçeye kabaca çevirirsek ‘Akşamın Rahatsızlığı’), Jas’ın ve onun Hollanda’nın kırsal kesimindeki katı bir Hıristiyan toplumunda yaşayan çiftçi ailesinin hikayesini anlatıyor.

Bir kış günü, Jas’ın ağabeyi bir buz pateni gezisine katılır. Yalnız kaldığı için son derece kızgın ve alınganlaşmış olan Jas, Tanrı ile evcil tavşanının hayatına karşılık kardeşininkini koyduğu bir pazarlığa girişir. Ancak ağabeyi asla geri dönmez…

Son derece katı Hristiyanlık kurallarıyla yaşayan bir topluma mensup olan Jas hayatı ise o güne dek İncil’den öğrenmeye çalışmıştır. Keder çiftliği alt üst ederken Jas, giderek daha da rahatsız edici olmaya başlayan ölümle ilgili fantezilerin girdabına kapılır ve tüm ailesinin hepsinin hayatını etkileyecek bir karanlığa düşmesini izlemek zorunda kalır.

Bu son derece etkileyici, hüzünlü ve bir o kadar da sarsıcı romanın yazarının başarısının en çarpıcı yanlarından biri ise 29 yaşındaki Rijneveld’in ödül tarihindeki kazanan en genç yazar olma özelliğine de sahip olması… Yazar daha önce yazdığı iki şiir kitabıyla da çeşitli ödüller kazanmış. Kendisi de aynı anlattığı gibi bir ortamda, katı kurallı ve son derece basit bir çiftlik ortamında büyümüş olan yazarın romanında kurmuş olduğu atmosfer kadar, kullandığı dilin sert ve neredeyse çiğ gerçekçilikteki tonu da kuşkusuz anlatılan hikayenin gerçeklik duygusuna çarpıcı bir ton katıyor.

Bu sert ve yer yer grotesk duygulu romanın yakında Türkçede de Monokl Yayınları’ndan yayımlanacağını ve çevirisinin halen devam etmekte olduğunu da son olarak eklemiş olalım.

Uluslararası Booker Ödülü’nü bugüne dek kazananlar:

2019 / Celestial Bodies/ Jokha Alharti
2018/ Flights (Koşucular)/ Olga Tokarczuk
2017/ A Horse Walks Into a Bar (Bir At Bara Girmiş)/ David Grossman
2016/ The Vegetarian (Vejetaryen)/ Han Kang
2015/ László Krasznahorkai
2013/ Lydia Davis
2011/ Philip Roth
2009/ Alice Munro
2007/ Chinua Achebe
2005/ Ismaïl Kadaré

Raftakiler 4 Eylül 2020

Sahtekâr Javier Cercas Çeviren: Gökhan Aksay Everest Yayınları Roman 440 Sayfa “Sınırın Yasaları”, “Saplantı” ve “Kiracı” romanlarıyla tanıdığımız, çağdaş dünya edebiyatının usta kalemlerinden Javier Cercas; Sahtekâr’da, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazilerin toplama kampında kaldığını, ...

Bu hafta kaçırmayın 4 Eylül 2020

4 EYLÜL CUMA 13.00 SERGİ Alexis Gritchenko: İstanbul Yılları Meşher, tekrar kapılarını açan bu sergisinde 1919-1921 yılları arasında Moskova’dan kaçıp İstanbul’a sığınan usta bir ressam, sanat eleştirmeni ve yazar Alexis Gritchenko’nun İstanbul günlerine odaklanıyor. Gritchenko’nun kariyerinde ...

BBC Proms’un Boris Johnson kabusu

Koronalı yaz aylarını geride bırakıyoruz. Tahminimin aksine pek zor geçmedi; denize de girdik, bol bol güneşlenip gerekli D vitaminini de aldık. Uçağa hiç binmedik ve daha epey bir süre binmeyi de düşünmüyoruz. Kızım sağolsun, bütün seyahatlerimizde bizi arabayla götürüp-getirdi. 10 saat ...