Bilim insanları, chikungunya adı verilen ve şiddetli ağrılara yol açan tropikal hastalığın artık Avrupa’nın büyük bir kesiminde istilacı Asya kaplan sivrisinekleri aracılığıyla yayılabileceğini saptadı.
İklim krizinin tetiklediği yüksek sıcaklıklarla hızla yayılabilen hastalık, İspanya, Türkiye, Portekiz, İtalya ve Yunanistan gibi güney Avrupa ülkelerinde yılın altı ayından fazla bir sürede enfeksiyon riskini mümkün kılıyor.
İngiltere’nin önde gelen akademik dergilerinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre virüsün sivrisinek bünyesinde gelişimini tamamlaması için gereken minimum sıcaklığın önceki tahminlerden 2,5 derece daha düşük olduğunu ortaya koydu.
İngiltere Ekoloji ve Hidroloji Merkezi’nden (UKCEH) Sandeep Tegar, Avrupa’daki küresel ısınma hızının dünya genelinin yaklaşık iki katı olduğunu belirterek, “Virüsün yayılması için gereken alt sıcaklık sınırına dair yeni tahminlerimiz oldukça sarsıcıdır ve hastalığın kuzeye doğru genişlemesi artık sadece bir zaman meselesidir.” değerlendirmesinde bulundu.
Asya kaplan sivrisineklerinin son on yıllarda Avrupa’yı istila etmesiyle birlikte, eskiden sadece tropikal bölgelerle sınırlı olan hastalıkların coğrafi haritası kökten değişti.
Dr. Steven White, yirmi yıl önce chikungunya veya dang humması gibi tropikal bölgelerde yayılan hastalıkların Avrupa’da görüleceğini söyleyenlerin ciddiye alınmayacağını, ancak bugün istilacı sivrisinekler ve iklim değişikliği nedeniyle durumun hızla değiştiğini söyledi.
Fransa ve İtalya’da 2025 yılında yüzlerce vakayı kapsayan büyük salgınlar kaydedilirken, sadece Fransa’da son on yılda görülen toplam vaka sayısı bir yıl içinde yaklaşık 30’dan 800’ün üzerine çıktı.
Hastalık süreci, sivrisineğin ısırmasıyla mide yapısına giren virüsün kuluçka döneminden sonra tükürük bezlerine yerleşmesi ve bir sonraki ısırıkla başka bir insana bulaşması şeklinde ilerliyor.
Bilimsel veriler, iletim için gereken sınır sıcaklığın 13-14 santigrat dereceye kadar düşmesi sebebiyle Almanya, Fransa ve Belçika gibi ülkelerin artık risk altında olduğunu gösteriyor. Türkiye’nin Karadeniz ve Trakya bölgeleri de böylelikle risk altına giriyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Diana Rojas Alvarez chikungunya virüsünün yıkıcı etkilerine dikkat çekerek enfekte olan kişilerin yüzde 40’ının beş yıl sonra bile hal şiddetli eklem ağrıları veya artrit yaşadığını belirtti.
Özellikle küçük çocuklar ve yaşlılar için ölümcül olabilen bu hastalık, kuluçka döneminin sivrisineğin ömründen kısa olması durumunda hızla yayılabiliyor.
Geçmişte Avrupa’nın soğuk kışları sivrisinek faaliyetlerini durdurarak hastalık için doğal bir engel oluşturuyordu; fakat güney Avrupa’da sivrisineklerin yıl boyu aktif kalmaya başlaması bu koruyucu kalkanı ortadan kaldırıyor.
Uzmanlar, pahalı aşılar bulunsa da en iyi korunma yönteminin sinek kovucular ve sivrisineklerin ürediği durgun suların temizlenmesi gibi önlemlerle ısırılmaktan kaçınmak olduğunu vurguladı.
