International Living’in 2026 raporu, yatırım karşılığı vatandaşlık (CBI) programı uygulayan 11 ülkeyi sıraladı. En hızlı ve düşük maliyetli seçeneklerin Karayipler’de yoğunlaştığı belirtilirken, Türkiye de listede yer aldı.

ABD merkezli International Living’in yayımladığı 2026 raporuna göre yatırım yoluyla vatandaşlık edinme programlarına ilgi artıyor. Kurumun İcra Editörü Jennifer Stevens ikinci pasaportun “seyahat, yatırım ve uzun süreli yurtdışı yaşam planları açısından önemli bir esneklik sağladığını” söyledi.

Forbes’a konuşan küresel çeşitlendirme uzmanı Ted Baumann da yıl başından bu yana kendisine gelen başvuruların üç ila dört kat arttığını belirtti.

Ancak uzmanlar kamuoyunda sıkça kullanılan “ satın almak” ifadesinin hukuken doğru olmadığını vurguluyor. Yasal olarak pasaport değil, yatırım karşılığında vatandaşlık elde ediliyor. Dünyada çok az sayıda ülke bu modeli resmi program olarak uyguluyor.

Rapora göre en düşük maliyetli ve hızlı seçenekler Karayip ülkelerinde bulunuyor.

Saint Kitts ve Nevis, 1984’te modern CBI modelini başlatan ülke olarak öne çıkıyor. 250 bin dolar devlet bağışı ya da 325 bin dolarlık onaylı gayrimenkul yatırımı gerekiyor. Gayrimenkulün yedi yıl elde tutulması şartı bulunuyor, oturum zorunluluğu yok.

Antigua ve Barbuda’da 230 bin dolar bağış ya da 300 bin dolar gayrimenkul yatırımı isteniyor. İlk beş yıl içinde en az beş gün ülkede bulunma şartı var.

Dominika, en düşük maliyetli seçeneklerden biri olarak gösteriliyor. Minimum 200 bin dolarlık katkı payı yeterli. Oturum zorunluluğu bulunmuyor.

Grenada 235 bin dolarlık bağış ya da yatırım karşılığında vatandaşlık veriyor ve ABD E-2 yatırımcı vizesine başvuru imkânı sunmasıyla dikkat çekiyor.

Saint Lucia’da ise 240 bin dolar bağış ya da 300 bin dolarlık gayrimenkul yatırımı gerekiyor.

Listede Türkiye de yer alıyor. Türkiye’de yatırım yoluyla vatandaşlık için en az 400 bin dolarlık gayrimenkul alımı ya da 500 bin dolarlık banka mevduatı veya yatırım şartı aranıyor. Yatırımın genellikle üç yıl elde tutulması gerekiyor.

Türkiye programı özellikle son yıllarda Ortadoğu ve Rusya kaynaklı başvurularla gündeme gelmişti. Ancak eleştiriler de eksik değil. Uzmanlar, konut piyasasında fiyat artışları ve şeffaflık tartışmalarının program etrafında yoğunlaştığına dikkat çekiyor.

Avrupa’da Kuzey Makedonya yaklaşık 200 bin eurodan başlayan yatırımlarla vatandaşlık sunuyor. Ancak ülke Avrupa Birliği üyesi değil ve yatırımın üç yıl elde tutulması şartı bulunuyor.

Orta Doğu ve Afrika’da Mısır, 100 bin dolarlık bağış ya da üç yıl tutulacak 500 bin dolarlık banka mevduatı ile vatandaşlık veriyor. Ürdün ise yaklaşık 1,4 milyon dolarlık yatırım şartıyla daha yüksek gelir grubuna hitap ediyor.

Asya-Pasifik bölgesinde Kamboçya yaklaşık 245 bin dolarlık bağış veya yatırım karşılığında vatandaşlık sunarken, Vanuatu yaklaşık 130 bin dolardan başlayan programıyla en hızlı sonuç veren ülkeler arasında gösteriliyor. Ancak Vanuatu, vizesiz seyahat anlaşmaları nedeniyle son dönemde uluslararası baskılarla karşı karşıya.

Raporda öne çıkan tablo, vatandaşlığın giderek küresel bir “yatırım enstrümanı”na dönüştüğü yönünde. İkinci pasaport talebi artarken, ülkelerin sunduğu programlar hem ekonomik gelir aracı hem de siyasi tartışma konusu olmaya devam ediyor.