Haftalardır beklenen İran savaşı başladı. ABD ve İsrail, Cumartesi günü İran’a ortak bir saldırı başlattıklarını açıkladı. Bu operasyon, dünyanın ekonomik açıdan en hassas bölgelerinden birinde daha geniş bir bölgesel çatışma riskini taşıyor. Konuya yakın kaynaklara göre, iki ülke birkaç gün sürecek yoğun saldırılar düzenlemeyi planlıyor.
The New York Times’ın haberine göre, İran’ın başkenti Tahran’da büyük patlamalar yankılandı; Amerikan ve İsrail saldırılarının neyi hedeflediği hemen belli olmadı. Tahran sakinleri, cumhurbaşkanlığı sarayı ve Ulusal Güvenlik Konseyi’nin de bulunduğu bölgeden duman yükseldiğini gördüklerini bildirdi.
Başkan Trump, Cumartesi sabahı erken saatlerde yayınlanan bir video açıklamasında, ABD ordusunun İran’a karşı büyük çaplı muharebe operasyonlarına başladığını duyurdu.
Bayraklar çerçevesinde ve beyaz bir ABD şapkası takarak yaptığı açıklamada, “Amacımız, İran rejiminden gelen yakın tehditleri ortadan kaldırarak Amerikan halkını savunmaktır” dedi. İran’ı ABD ve müttefiklerini hedef alan “bitmek bilmeyen bir kan dökme ve toplu katliam kampanyası” yürütmekle suçladı.
“Bu kitlesel bir terör eylemi ve artık buna daha fazla tahammül etmeyeceğiz” dedi.
Trump, ABD ve İsrail saldırıları devam ederken İranlılara “hükümetinizi devirin, yönetime el koyun” çağrısı yaptı.
Truth Social’da yayınlanan bir videoda savaşın uzun süreli olacağını ima eden Başkan Trump, br noktada İranlılara seslendi, “Bu gece diyorum ki, özgürlüğünüzün saati geldi,” dedi ve İranlıları “her yere bombalar düşeceği için” evlerinde kalmaları konusunda uyardı.
“İşimiz bittiğinde, hükümetinizi devirin ve yönetime el koyun” diyen Trump şöyle ekledi: “Bu muhtemelen nesiller boyu tek şansınız olacak… Öyleyse nasıl tepki vereceğinizi görelim.”
Trump, ABD’nin İranlıları “ezici bir güç ve yıkıcı bir kuvvetle” destekleyeceğini söyledi ve onları bu anı değerlendirmeye çağırdı. “Bu, harekete geçme anı. Kaçmasına izin vermeyin.”
İran’dan ilk anda fazla bir açıklama olmadı. Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan’ın yapılan saldırıdan yaralanmadan kurtulduğu belirtildi, misilleme tehditleri yapıldı.
İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, planlamaya aşina iki üst düzey İsrail savunma yetkilisine göre yerel saatle 08:10’da başladı. Yetkililere göre, birleşik hedefler arasında İran’daki önemli isimler de bulunuyor ve bu, en az birkaç gün sürmesi beklenen kapsamlı bir saldırı.
İsrail’in şu anda İran’dan gördüğü birincil tehdit, uzun menzilli karadan karaya füzelerdir. Başkan Trump’a sunulan plana göre, İsrail çabalarının çoğunu füze depolama alanlarına, üretim tesislerine ve fırlatma rampalarına yoğunlaştıracakken, ABD güçlerinin İran nükleer projesine ve güçlü Devrim Muhafızları gücü ve hükümetle ilgili ek hedeflere odaklanması bekleniyor.
Orta Doğu, Trump’ın İran liderlerinin nükleer programını dizginleme de dahil olmak üzere taleplerini kabul etmemeleri halinde İran’a karşı askeri saldırılar tehdidinde bulunmasından bu yana haftalardır gergin bir durumdaydı. Buna paralel olarak, ABD ordusu bölgedeki güçlerini artırdı – bu, on yıllardır bölgedeki en büyük Amerikan konuşlandırmasıydı.
Amerikan ve İranlı yetkililer, Perşembe günü İsviçre’de Tahran’ın nükleer programı hakkında son bir arabuluculuk görüşmesi gerçekleştirdi. Ancak görüşmeler bir atılım olmadan sona erdi ve görünüşe göre saldırının yolunu açtı.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, yaptığı açıklamada saldırıyı duyurdu ve ülkenin olağanüstü hal ilan edileceğini ekledi. ABD ve İsrail yetkilileri, ulusal güvenlik konularını görüşmek üzere isimsiz kalma koşuluyla konuştu.
İran’ın olası misillemesini öngören İsrail hükümeti, okulların, iş yerlerinin ve ülkenin uluslararası hava sahasının derhal kapatılacağını duyurdu.
Kriz, Trump’ın Ocak ayı başlarında İran’daki hükümet karşıtı göstericilere yardım sözü vermesinin ardından başladı. İnsan hakları örgütlerine göre, İran hükümeti bu protestoları kanlı bir baskıyla bastırdı ve binlerce kişi öldü.
Trump o zamandan beri hem İran’a saldırmakla tehdit etti hem de ülkedeki huzursuzluğu diplomatik bir çözüme ulaşmak için kullanmaya çalıştı. Karşılığında, ABD, İran ekonomisini krize sürükleyen ağır yaptırımları kaldırmayı kabul edecekti.
Ancak acil bir anlaşma olasılığı her zaman uzaktı: ABD yetkilileri, yalnızca İran’ın nükleer faaliyetlerine sıkı kısıtlamalar getirmekle kalmayıp, aynı zamanda İran’ın balistik füze programına ve nihayetinde Hamas ve Hizbullah gibi Ortadoğu’daki vekil gruplara verdiği desteğe de son verilmesini istediklerini söylediler.
