Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın milyarlarca dolarlık varlığını dondurmayı değerlendiriyor; bu da Tahran’ın en önemli ekonomik can damarlarından birini koparabilir.

Eğer BAE bu adımı atarsa, zaten enflasyonun altında ezilen iç ekonomisi şimdi de askeri bir çatışmanın içinde olan Tahran’ın döviz ve küresel ticaret ağlarına erişimini önemli ölçüde kısıtlanacak.

The Wall Street Journal gazetesinin görüştüğü kaynaklara göre, BAE yetkilileri, BAE’deki hedeflere 1.000’den fazla insansız hava aracı ve füze fırlatan İran’ı bu eylemleri konusunda özel olarak uyardı. BAE hükümetinin İran varlıklarını dondurmak için harekete geçip geçmeyeceği belli değil. BAE Dışişleri Bakanlığı yorum talebine yanıt vermedi.

Tahran’ın faaliyetlerini takip eden analistlere ve ABD Hazine Bakanlığı’na göre, BAE yıllardır Batı yaptırımlarından kaçmak isteyen İranlı işletmeler ve bireyler için bir finans merkezi olarak işlev görüyor. İran’ın yaptırımlardan kaçınma altyapısının, Tahran’ın yurt dışına petrol satmaya devam etmesine ve elde edilen gelirleri silah programlarını ve bölgesel vekil güçlerini finanse etmek için kullanmasına olanak sağladığını söylüyorlar.

Birleşik Arap Emirlikleri daha önce yaptırımlara uyduğunu ve küresel finans sisteminin bütünlüğünü korumaya güçlü bir şekilde bağlı olduğunu belirtmişti.

İran odaklı düşünce kuruluşu Bourse & Bazaar’ın CEO’su Esfandiyar Batmanghelidj, Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran’ın oradaki finansal faaliyetlerini sınırlamaya yönelik herhangi bir adımının “çok önemli olacağını, çünkü Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran’ın küresel ekonomiyle etkileşiminde en önemli kanal olduğunu” söyledi.

Konuyla ilgili bilgi sahibi yetkililer, Birleşik Arap Emirlikleri yetkililerinin yasadışı İran operasyonlarını ortadan kaldırmak için çeşitli önlemleri değerlendirdiğini söyledi. Bunlar, ticareti gizlemek için kullanılan Birleşik Arap Emirlikleri merkezli gölge şirketlerin varlıklarının dondurulmasından, resmi bankacılık kanallarının dışında para transferi için kullanılan yerel döviz bürolarına yönelik kapsamlı bir finansal baskıya kadar uzanıyor.

Görüşmelere aşina yetkililer, eğer Birleşik Arap Emirlikleri İran’ın gölge finansman imparatorluğuna karşı harekete geçmeye karar verilirse, öncelikli hedef, rejimi savunmak ve sürdürmekle sorumlu güçlü grup olan İslam Devrim Muhafızları Birliği’ne bağlı hesaplar olacağını söyledi.

Görüşmelere aşina iki yetkiliye göre, finansal manevraların ötesinde, politika yapıcılar İran gemilerine el koymak gibi doğrudan denizcilik eylemlerini de değerlendiriyor. Bu tür hamleler, İran’ın gölge petrol tankerleri filosunu ve BAE limanları ve nakliye yollarında faaliyet gösteren aracıları felç etmeyi amaçlayacak.

İran varlıklarını sıkıştırmaya yönelik herhangi bir çaba, BAE’nin ABD ile stratejik ittifakını İran’a yakınlığıyla dengeleme yönündeki tarihi çabasından keskin bir sapma anlamına gelecek. Şimdiye kadar ülke, Basra Körfezi’ndeki komşusuna karşı finans sektörünü silah olarak kullanmaktan büyük ölçüde kaçındı.

Uluslararası bir finans merkezi olma arayışında olan BAE, genellikle kaynağına pek aldırmadan dünyanın dört bir yanından sermaye kabul etti. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra BAE, Moskova’nın emtia tüccarlarına ev sahipliği yaparak ve Rus parası ve bankacılarını davet ederek başlıca faydalanıcılardan biri oldu.

Batı -ABD yetkilileri de dahil olmak üzere- daha önce BAE’ye para akışlarını daha sıkı denetlemesi ve yaptırımlardan kaçınmaya karşı sert önlemler alması için baskı yapmıştı. 2022’de, Paris merkezli küresel bir finans gözlem kuruluşu olan Mali Eylem Görev Gücü (FATF), BAE’yi kara para aklama ve terörizm finansmanıyla yeterince mücadele edemediği gerekçesiyle “gri listeye” aldı.

Bir BAE yetkilisi daha önce Wall Street Journal’a, BAE’nin yaptırım uygulanan kişi ve şirketlerle başa çıkmak için sağlam bir sürece sahip olduğunu ve Emirlik bankalarının uyumluluğu izlediğini söylemişti. 2024 yılında, Journal gazetesi, ABD yetkililerinin BAE’ye Moskova’nın uluslararası finans sistemine arka kapısını kapatması için baskı yapmasının ardından Dubai’nin ana devlet bankasının Rus oligarkları ve petrol tüccarları tarafından tutulan bazı hesapları kapattığını bildirdi.

Aynı dönemde, FATF, kara para aklama karşıtı rejimini güçlendirdiğini söyleyerek BAE’yi listeden çıkardı.

İran ile yaşanan son çatışma, BAE’yi zor bir duruma sokarak, ülkenin istikrarsız bir bölgede güvenli bir sığınak olarak özenle oluşturduğu itibarını sorgulattı. İran’ın insansız hava aracı ve füze saldırıları, Dubai havaalanında, Burj Al Arab oteli ve Palm Jumeirah yapay adası çevresindeki yerleşim ve turistik alanlarda bazı hasarlara yol açtı.

Görüşmelere katılan birkaç kişi, BAE yetkililerinin, İran’ın BAE topraklarına ve kritik enerji altyapısına karşı uzun süreli misillemesini tetikleyebileceği olasılığı da dahil olmak üzere, varlık dondurma risklerini değerlendirdiğini söyledi. Böyle bir karar, Tahran ile olan karlı ticaret ve bankacılık bağlarını da alt üst edecek ve BAE’nin diğer politikacılardan sermaye çekme ve elde tutma kabiliyetine zarar verecektir.Rusya gibi kaynaklar da dahil olmak üzere, İran’la bağlantılı kaynaklar da var.

Analistler, herhangi bir varlık dondurma işleminin, yüz binlercesi BAE’de yaşayan İranlı şirketler ve vatandaşlarının sahip olduğu tüm hesapları kapsamasının olası olmadığını söyledi.

King’s College London’daki Güvenlik Çalışmaları Okulu’nda kıdemli öğretim üyesi olan Andreas Krieg, BAE’nin tüm bu işleri kaybetmek istemediği için daha hedefli bir yaklaşımın daha olası olduğunu söyledi. Krieg, öncelikle İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı hesapların dondurulacağını belirtti.

Krieg, “Bu, BAE’nin İranlılara karşı kullanabileceği en önemli askeri olmayan kaldıraçtır” dedi.

Amerşkan Hazine Bakanlığı’na göre, 2024 yılında ABD bankaları tarafından tutulan muhabir hesaplarından geçen 9 milyar doların gizli İran finansal faaliyetleriyle bağlantılı olduğu görülüyor. Hazine, BAE merkezli firmaların bu fonların %62’sini aldığını ve bunun büyük ölçüde İran bağlantılı şirketlerin Dubai’deki petrol satışlarıyla ilgili olduğunu söyledi.

Hazine Bakanlığı ve Tahran’ın faaliyetlerini takip eden analistlere göre, İran, petrol ödemelerini almak, ticaret işlemlerini gerçekleştirmek ve fonların kaynağını gizlemek için BAE’de paravan şirketler kurdu.

İran ayrıca, yaptırım uygulanan petrolü taşıyan ve genellikle yerlerini ve sahipliklerini gizlemeye çalışan, yaşlanan gemilerden oluşan bir gölge filoyu da muhafaza ediyor. Hazine Bakanlığı’na göre, İran’da kullanılan gölge tankerlerin çoğu BAE ve Asya’daki şirketlere ait ve bu şirketler tarafından yönetiliyor.