Pentagon, ABD İran’a bölgedeki savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan göndermesine rağmen, Ordu’nun 82. Hava İndirme Tümeni’nden yaklaşık 2.000 askerin Orta Doğu’ya konuşlandırılması emrini verdi.
İki Savunma Bakanlığı yetkilisi Salı günü yaptığı açıklamada, bölgeye asker gönderme emrinin, Başkan Trump’a İran ile yeni diplomatik girişimi değerlendirirken daha fazla askeri seçenek sunmayı amaçladığını söyledi. Çatışmayı sona erdirme planı ayrıca Trump yönetiminin küresel ekonomiyi sarsan bir savaştan çıkış yolu bulma arzusunu da yansıtıyor.
İran’ın da saldırılara karşı misillemelerini sürdürdüğü bir günde konuşan Trump, Salı günü savaşı sona erdirmek için müzakerelerin yapıldığını ve İranlıların “bir anlaşma yapmak” istediklerini söyledi.
Ünlü hava indirme tugayı gidiyor
İran kamuoyuna yaptığı açıklamalarda müzakerelerin yapılmadığını savundu. Ancak Oval Ofis’te gazetecilere konuşan Trump, görüşmelerin sadece devam etmekle kalmadığını, aynı zamanda Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da damadı Jared Kushner ve en kıdemli danışmanlarından Steve Witkoff ile birlikte görüşmelere katıldığını söyledi.
Operasyonel konuları görüşmek üzere isminin açıklanmasını istemeyen yetkililere göre, Orta Doğu’ya gönderilecek birlikler, 18 saat içinde dünyanın herhangi bir yerine konuşlandırılabilen yaklaşık 3.000 askerden oluşan bir tugay olan tümenin “Acil Müdahale Gücü”nden gelecek. Paraşütçülerin nereye gideceği belirsizdi, ancak yetkililer, konumun İran’a yakın bir yerde olacağını söyledi.
ABD’nin 82. Hava İndirme Tümeni epey ünlü bir tümen.
Trump’a göre İran nükleer programdan vazgeçti bile
Trump, İran’ı askeri yenilgiye o kadar yakın bir ülke olarak gösterdi ki, müzakere etmekten başka seçeneği kalmadığını savundu. Ancak İranlılar Salı günü, bölgeye hâlâ saldırabileceklerini açıkça belirttiler. Ülkenin füzeleri İsrail ve Irak’ı hedef aldı ve Amerikan ve İsrail yetkililerinin İran balistik füze programının ağır darbe aldığı yönündeki iddialarına rağmen, Basra Körfezi ülkeleri yeni saldırılar bildirdi.
İran’la müzakerelerin başlangıç noktasının “nükleer silaha sahip olmamak” olduğunu ifade eden Trump, “Onlar (İran) asla nükleer silaha sahip olmayacakları konusunda mutabık kaldılar. Önceden (ne olacağını) söylemek istemem ama İranlılar nükleer silaha asla sahip olmayacaklarını kabul ettiler.” şeklinde konuştu.
Trump, İran’ın ABD ile bir anlaşma yapmayı çok istediğini savunarak, “İranlı liderlerin hepsi gitti. Kimse kiminle konuşacağını bilmiyor ama biz doğru kişilerle konuşuyoruz” dedi.
İran’da rejim değişikliği yaşıyoruzÖte yandan Trump, İranllı yöneticilerin çoğunu öldürdüklerini ve onların yerine gelenleri de vurduklarını ileri sürerek, “Gerçekte (İran’da) bir rejim değişikliği yaşıyoruz. Bu rejim değişikliği çünkü şu anki liderleri, tüm bu sorunları yaratan başlangıçtaki liderlerden çok farklı. Sanırım şunu söyleyebiliriz ki, bu bir rejim değişikliği.” ifadesini kullandı.
İran bize hediye gönderdi
Diğer yandan Trump’ın İran’la görüşmelere ilişkin söylediği bazı cümleler basın mensupları arasında merak uyandırdı.
İranlılarla müzakereler sürerken kendilerine bir hediye gönderildiğini anlatan ABD Başkanı, “(İran) Dün gerçekten harika bir şey yaptılar. Bize bir hediye gönderdiler. Hediye bugün elimize ulaştı, çok büyük ve kıymetli bir hediyeydi. Hediyenin ne olduğunu söylemeyeceğim.” diye konuştu.
Trump daha sonra konuşmasının devamında, söz konusu hediyenin “petrol ve doğalgazla ilgili bir şey” olduğunu ve nükleer ile ilgili olmadığını söylemekle yetindi.
NATO’dan daha fazla yardım beklentisi
Trump, bölgedeki müttefiklerinden beklediği desteği görüp görmediği yönündeki bir soruya yanıt verirken, Körfez ülkelerinden destek gördüğünü ancak NATO ülkelerinden yeterince görmediğini söyledi.
“Açıkçası Körfez’deki müttefiklerimiz şu ana dek oldukça iyi iş çıkardılar.” diyen Trump, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn ve Kuveyt gibi ülkelerin İran tarafından “güçlü şekilde” hedef alındığını belirtti.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın kendisinden İran konusunda “daha fazla şey yapmasını” isteyip istemediği sorusunu Trump, “Evet, kendisi bir savaşçı. Suudi Arabistan da bizimle birlikte savaşıyor.” diye yanıtladı.
Hürmüz Boğazı mesajı
ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı ile ilgili bir soruya cevaben de askeri olarak İran’a büyük zarar verdiklerini ve bölgede istedikleri şeyi yapabileceklerini iddia ederek, “İstediğimiz her şeyi biz kontrol edeceğiz.” yorumunu yaptı ancak bu konuda detaya girmedi.
ABD Başkanı, “Biz bu savaşı kazandık, sanırım bunu sona erdireceğiz.” şeklinde konuştu.
İran Tel Aviv’i yine vurdu
İsrail yetkilileri, Tel Aviv’de doğrudan bir isabetin en az üç konut binasında büyük hasara yol açtığını söyledi. Ulusal acil servis yetkililerine göre, Tel Aviv’de en az altı kişi yaralanmalar nedeniyle tedavi altına alındı. Ayrıca, İsrail ordusu ve acil servis yetkilileri, Salı günü Lübnan’dan gelen yoğun roket ve insansız hava aracı ateşi sonrasında kuzey İsrail’de bir kadının öldüğünü ve iki kadının yaralandığını söyledi.
Trump, İranlılarla ateşkesi neden değerlendirmeye istekli göründüğü sorusuna bir muhabire, “Bizimle konuşuyorlar ve mantıklı şeyler söylüyorlar” dedi.
İran, müzakerelerin yapıldığını kamuoyu önünde reddetse de, dört İranlı yetkili ve bir İranlı diplomatın ifadelerine göre, Tahran ve Washington, aracılar aracılığıyla çatışmayı azaltmak için mesaj alışverişinde bulunuyor.
Günün diğer önemli konuları şöyle:
Lübnan: İsrail Savunma Bakanı, ordusunun güney Lübnan’daki işgalini genişleteceğini ve Litani Nehri’nin güneyindeki toprakların kontrolünü elinde tutacağını söyledi. Bu su yolu, İsrail ve Hizbullah arasındaki çatışmalarda uzun zamandır coğrafi bir sınır görevi görüyor.
Enerji krizi: Küresel ekonomi petrol kıtlığıyla boğuşurken, ham petrolün uluslararası gösterge fiyatı Salı günü 100 doların üzerinde işlem gördü. Filipinler ulusal enerji acil durumu ilan etti ve Güney Kore, enerji kriziyle başa çıkmaya yardımcı olmak için insanları daha kısa duş almaya çağırdı. Ancak Trump’ın Oval ofisteki sözleri sonrası petrol fiyatları çarşamba sabahı 94 dolara gerilemiş durumda.
Hürmüz Boğazı: İran, Birleşmiş Milletler denizcilik örgütüne, geçen ay ABD-İsrail askeri harekatının başlamasından bu yana fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı’ndan “düşman olmayan” gemilerin güvenli bir şekilde geçebileceğini söyledi. İran, düşman olmayan gemileri “İran’a karşı saldırganlık eylemlerine katılmayan veya desteklemeyen” ya da Amerika Birleşik Devletleri veya İsrail’e ait olmayan gemiler olarak tanımladı, ancak herhangi bir geminin geçiş yapmaya çalışıp çalışmayacağı belirsizdi.
İran: İran Cumhurbaşkanı’nın bir yardımcısı Salı günü yaptığı açıklamada, eski İslam Devrim Muhafızları generali Muhammed Bağher Zolghadr’ın İran’ın en üst düzey güvenlik yetkilisi olarak atandığını duyurdu. İsrail saldırısında öldürülen Ali Laricani’nin yerini aldı.
Ölü sayısı: İran’ın BM Büyükelçisi, savaşın başlangıcından bu yana ülkede en az 1.348 sivilin öldürüldüğünü söyledi – bu sayı 11 Mart’tan beri güncellenmedi. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, İran’da 1.440’tan fazla sivilin öldürüldüğünü bildirdi. Lübnan’da 1.000’den fazla kişinin öldürüldüğü, yetkililer Perşembe günü açıkladı. Yetkililer, İran’ın İsrail’e yönelik saldırılarında en az 15 kişinin öldürüldüğünü söyledi.
