Bilim insanları Alaska’da kalite kontrol amacıyla ayrılan ancak onlarca yıl boyunca raflarda unutulan somon konservelerini inceleyerek bölgenin deniz ekosistemindeki 42 yıllık değişimi kayıt altına aldı. Ecology and Evolution dergisinde yayımlanan çalışma konserve balıkların geçmişe dönük birer “ekolojik zaman kapsülü” olarak kullanılabileceğini kanıtladı.

Washington Üniversitesi’nden Natalie Mastick ve Chelsea Wood liderliğindeki araştırma ekibi 1979 ile 2021 yılları arasında yakalanan somonların işlendiği 178 konserve kutusunu inceledi. İncelemeler sonucunda balık etlerinde yaklaşık bir santimetre boyundaki anisakid tipi parazitlerin korunduğu saptandı.

Araştırmacılar bu parazitlerin yaşam döngülerini tamamlamak için krillerden balıklara ve son olarak deniz memelilerine ihtiyaç duyduğunu belirterek parazit sayısındaki artışın, karmaşık besin zincirinin işlediğine ve ekosistemin sağlıklı olduğuna dair bir gösterge olduğunu vurguladı.

Çalışma kapsamında dört farklı somon türü analiz edildi ve parazit yoğunlukları türlere göre şu şekilde kaydedildi:

Keta ve Pembe Somon: 40 yıllık süreçte parazit yükünde belirgin bir artış gözlemlendi.

Gümüş ve Kızıl Somon: Parazit seviyelerinin on yıllar boyunca nispeten sabit kaldığı saptandı.

Bu farkın anisakid türlerinin belirli konakçıları tercih etmesinden veya çevresel faktörlerden kaynaklanabileceği üzerinde duruluyor.

Kuzey Pasifik Araştırma Kurulu, bu çalışmanın başarısı üzerine Mastick ve Wood’a 2027 yılına kadar sürecek yeni bir araştırma hibesi tahsis etti. 2025 yazında başlatılan yeni proje kapsamında ekibin; ringa, ançüez, ton ve kalkan balığı gibi diğer türlerin de benzer yöntemlerle geçmişe dönük ekolojik verilerini inceleyeceği açıklandı.

Küresel ölçekli veriler, bazı bölgelerde balıklardaki anisakid yaygınlığının 1970’lerden bu yana 283 kat arttığını tahmin ederken Alaska verilerinin bu genel trendi yerel ölçekte nasıl takip ettiği 2027 sonunda netleşecek.