Türkiye Yazma Eserler Kurumu (TÜYEK) Başkanlığınca Rami Kütüphanesi’ndeki TÜYEK Sergi Koridoru’nda açılan sergide usta ismin arşivinden özel notlar, sanat eserleri ve koleksiyonundan nadide örneklere yer verildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy açılışta yaptığı konuşmada Ünver’in kültür ve medeniyet hafızasının en kıymetli isimlerinden olduğunu, hekimliğinin yanı sıra tarihçi ve sanatçı kimliğiyle de tarihte iz bıraktığını söyledi.
Serginin Süheyl Ünver’in eşsiz mirasını gün yüzüne çıkardığına işaret eden Ersoy “Bir milletin asıl gücü, sahip olduğu maddi imkanlardan ziyade, hafızasının derinliğinde ve bu hafızayı koruma iradesinde saklıdır. Ecdadımızın asırlar boyunca kaleme aldığı yazma eserlerimiz, ilmin, hikmetin, estetiğin ve medeniyet tasavvurumuzun en berrak tezahürüdür. Bu büyük mirasın korunması, ihyası ve gelecek nesillere aktarılması, hepimiz için tarihi bir sorumluluktur” dedi.
Bakan Ersoy şunları söyledi:
“Bugün bu sorumluluğu en güçlü şekilde yerine getiren kurumlardan biri olan TÜYEK 784 bini aşkın yazma ve nadir matbu eseriyle yalnızca ülkemizin değil dünyanın en büyük yazma eser hazinelerinden birini de yönetmektedir. TÜYEK tarafından hayata geçirilen ‘www.yek.gov.tr’ portalı 640 bin eserin künye bilgisi ve 483 bin 600 yazmanın dijital görüntüsüyle dünyanın en kapsamlı yazma eser platformu konumundadır. Bu platform gerek halkımız gerekse araştırmacılarımız nezdinde büyük bir ilgiyle karşılanmaktadır. TÜYEK’in dijital külliyatına kayıtlı kişilerin sayısı 27 bine yaklaşırken ziyaretçi sayısı ise 1 milyon 155 bine ulaşmıştır. Sitedeki eserlerin görüntülenmesi, 5 milyonun üzerinde rekor rakamlara ulaşmıştır.
13 milyonu aşan toplam sayfa görüntüleme rakamlarıyla kültürel mirasımızın küresel ölçekte ilgi gördüğünün en güçlü göstergesidir.”
“Süheyl Ünver aynı zamanda bir hafıza mimarıdır”
Bakan Ersoy serginin ömrünü unutmamak ve unutturmamak idealine adayan büyük tıp ve kültür insanı Ünver’in hikayesini anlattığını söyledi.
“Süheyl Ünver Hocamız, yalnızca bir hekim ya da akademisyen değil aynı zamanda bir hafıza mimarıdır” diyen Ersoy şöyle konuştu:
“Küçük yaşlardan itibaren gördüğü, duyduğu, öğrendiği her şeyi kayıt altına almış, notları, çizimleri, belgeleri ve arşiviyle adeta yaşayan bir kültür atlası oluşturmuştur. Kıymetli hocamız, 1974 yılında şahsi arşivinin 1800’e yakın defterini, 1250 dosyasını, 108 şahsi eşyasını, 63 levhasını, Hoca Ali Rıza Bey’e dair 155 dosyadan oluşan hatırı sayılır bir kısmı Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’ne bağışlamıştır.”
Ersoy külliyatın yalnızca arşiv değil bir medeniyetin nabzını tutan eşsiz kaynak sunduğunu vurgulayarak “Şehir hafızasından sanat tarihine, folklordan tıp tarihine kadar uzanan bu geniş birikim, onun ne denli ileri görüşlü bir ilim insanı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bugün dijital arşivleri, veri yönetimini ve kültürel mirasın korunmasını konuştuğumuz bir çağda onun bundan neredeyse bir asır önce ortaya koyduğu yaklaşım, bizlere ilham vermeye devam etmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.
Ord. Prof. Dr. Ünver’in 2016’da Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödüllerinden Vefa Ödülü’ne layık görüldüğünü söyleyen Ersoy “Bizler, üstadımızın ‘Mazisine sahip çıkan, istikbaline yön verir’ düsturuyla hareket ediyoruz. Nesiller ve devirler arasında ilim, irfan, estetik köprüleri kurmak amacıyla ortaya koyduğu hedefler, bugün de önemini korumaktadır.” dedi.
Sergi vesilesiyle Ünver’in temsil ettiği ilim, estetik ve vefa anlayışını da yeniden hatırladıklarını vurgulayan Ersoy sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu büyük kültür insanının hatırasına yapacağımız faaliyetler, bu sergi ile sınırlı olmayacak. Sergi süresince kıymetli hocamızı yakından tanıyan uzman konukların, talebelerinin ve dostlarının hatıralarıyla programlar düzenleyeceğiz. Kıymetli hocamız adına hazırladığımız özel kitabımızı da 2 ay içerisinde yayımlamış olacağız. Bunun yanında geleneksel Türk sanatları sanatçısı ve 2022 senesinde Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görülen Gülbün Mesara Hanımefendi’nin hazırladığı bazı eserler de kurumumuz tarafından yayımlanacak. Bu eserlerin arasında bu sene vefatının 50. yılı olan hattat Necmettin Okyay ile ilgili defter, notlar ve evrakı da yer almaktadır. Serginin hazırlanmasında emeği geçen TÜYEK başta olmak üzere tüm çalışma arkadaşlarımıza şükranlarımı sunuyorum.”
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ünver’in vefatının 40. yılı dolayısıyla yürütülen faaliyetlerin Türkiye’nin önde gelen Süheyl Ünver uzmanı Gülbün Mesara, Beşir Ayvazoğlu, Semih İrteş ve Nur Taviloğlu’ndan oluşan Danışma Kuruluyla planlandığını dile getirdi.
“Kültüre emek verenler, aradan yıllar geçse de hatırlanır”
TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz da yaptığı konuşmada, vefa amacıyla düzenlenen serginin ismindeki “mazimizin bekçisi” ifadesinin yazar Ahmet Hamdi Tanpınar’a ait olduğunu söyledi.
Kültür ve medeniyete hizmet edenlerin unutulmadığını belirten Yılmaz, zor zamanlarda bile inancını ve değerlerini merkeze alarak kültüre efsanevi gayretle emek verenlerin, aradan uzun yıllar geçse de vefa ve hürmet sahibi kişiler tarafından daima anılarak kıymetlerinin bilineceğini ifade etti.
Yılmaz, Süheyl Ünver ve dönem arkadaşlarının o yılların siyasi şartları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Süheyl Ünver’i dönemiyle beraber mukayese ettiğimizde, bugün bir veri olarak baktığımız sayıların aslında kat kat ilerisinde olduğunu anlarız. Süheyl Ünver gibi toplumun her döneminde herkesten saygı gören bir isme en büyük vefayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan göstermiştir. Belediye başkanlığı döneminde ilk defa onun eserleri ciddi külliyatlar ve estetik bir anlayışla ve hiçbir maliyetten kaçınılmayarak hazırlanmıştır.”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a kültürel mirasa verdiği destekten dolayı teşekkür eden Yılmaz, “Çünkü şaşaası, cafcafı olmayan, müşterisi göklere sığmayan bir alana, işin ruhuna, kimliğine, değerine, kalıcılığına, ehemmiyet vererek iştirak ediyorsunuz. Başta Rami Kütüphanesi’ndeki restorasyon laboratuvarımız olmak üzere inanıyorum ki kurumun tarihi yazılırken size çok istisnai bir sayfa açılacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
İstanbul Vali Yardımcısı Ahmet Süheyl Üçer ile AK Parti İstanbul Milletvekili ve MKYK Üyesi Sevan Sıvacıoğlu da Ünver ile ilgili duygu ve düşüncelerini dile getirdi.
Açılışa siyaset, kültür ve sanat dünyasından çok sayıda davetli katıldı. Bakan Ersoy ve beraberindekiler, açılışın ardından sergiyi gezerek yetkililerden bilgi aldı.
Sergiyle tıp tarihi, tezhip, hat ve kitap sanatları gibi pek çok farklı disiplinde önemli eserler bırakan Ünver’in mirasının gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor. Süheyl Ünver’in çok yönlü sanatçı ve bilim insanı kimliğini gözler önüne seren sergi, medeniyet mirasının korunmasına adanmış bir ömrün izlerini takip etme imkanı sunuyor.
