Pompeii’de 2024 kazılarında ortaya çıkan küçük adak odasının duvarları, antik dünyanın en pahalı pigmentlerinden Mısır mavisiyle baştan aşağı boyanmıştı. Heritage Science’ta yayımlanan araştırma, yalnızca boya maliyetinin bir Roma askerinin yıllık maaşının yarısını aştığını ortaya koydu. Günümüz fiyatlarıyla odanın badana bedeli 416 bin TL’ye ulaşıyor.

Pompeii’de 2024 yılında yürütülen kazılarda, şehir merkezine yakın büyük bir konutun içinde küçük bir oda bulundu. Araştırmacılar odanın sacrarium, yani ritüel yapılan ve kutsal nesnelerin saklandığı bir adak odası olduğunu belirledi.

Duvarların tamamı, antik dünyanın en pahalı pigmentlerinden biriyle yapılmış parlak mavi boyayla kaplıydı.

Pompeii Arkeoloji Alanı

Heritage Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, bu küçük odaya dünyanın en pahalı pigmentiyle yapılan badananın fiyatını hesapladı.

Sonuç dudak uçuklattı: Sadece pigmentin maliyeti bile, bir Roma askeri piyadesinin yıllık maaşının en az yarısı kadarmış.

MIT’ten kimyager ve çalışmanın ortak yazarlarından Admir Masic, konuyu Times gazetesinde şöyle değerlendirdi: “Dekorasyonun kalitesi inanılmaz. Tamamen mavi bir adak odası bulmak son derece nadir, hatta eşsiz bir şey. Bu evin sahipleri gerçekten çok, çok varlıklıydı.”

Adak odası, banyosu, avlusu ve büyük yemek salonu bulunan geniş bir konuta aitti. Kazılarda aynı odada 15 amfora, bronz testiler ve bronz kandiller de gün yüzüne çıkarıldı.

Bu mavi yaklaşık 5.000 yıl önce antik Mısır’da geliştirildi.

Araştırma, pigmentin lapis lazuli gibi yarı değerli taşlara alternatif olarak üretildiğini aktarıyor.

Batı Ontario Üniversitesi’nden arkeolog Moujin Matin, üretim sürecini şöyle tanımladı:

“Mısır mavisi üretimi son derece sofistike bir süreçti; ancak gelişmiş bir kültürel ve teknolojik altyapı içinde mümkün olabiliyordu.”

Milattan önce birinci yüzyılda pigment Roma İmparatorluğu’na da yayıldı. Romalı mimar Vitruvius, caeruleum adını verdiği bu pigmenti De Architectura adlı eserinde ele aldı; üretimin Pompeii’ye yakın Puteoli kentinde yapıldığını da kaydetti.

Torino Üniversitesi’nden pigment kimyacısı Marco Nicola ise Roma’nın o dönemiyle ilgili şu tespiti paylaştı: “Mısır merakı hat safhaya ulaşmıştı. Mavi, bir statü sembolüne dönüşmüştü.”

Araştırmacılar, Mavi Oda boyasında kullanılan pigment miktarını çok ölçekli X-ışınlı mikroskobi yöntemiyle ölçtü. Duvarlara yaklaşık 2,7 ila 5 kilogram arasında pigment sürüldüğü belirlendi.

Pompeii Arkeoloji AlanıMaliyet hesabında Roma yazarı Yaşlı Plinius’un kayıtları esas alındı. O dönemde bir libra, yani yaklaşık 330 gram Mısır mavisi 11 denarii’ye satılıyordu.

Buna göre yalnızca pigmentin maliyeti 93 ila 168 denarii arasında hesaplandı.

Araştırmacılar karşılaştırmalı bir tablo da ortaya koydu: “Mavi Oda’daki pigmentin bedeli 744 ila 1.344 somununa eşdeğerdi. Vezüv’ün patladığı dönemde bir Roma piyade askerinin yıllık maaşı yaklaşık 187 denarii’ydi. Buna göre yalnızca pigment maliyeti, bir askerin yıllık gelirinin yüzde 50 ila yüzde 90’ına denk geliyor.”

Pigment satın almak tek masraf değildi. Tarihçi Francesca Bologna’nın önceki çalışmalarına göre yaklaşık 7 gram pigmenti öğütmek beş dakika alıyordu. Bu hesapla, Mavi Oda’nın tüm pigmentini hazırlamak 31 ila 56 saat sürmüş olmalıydı.

Günümüz fiyatlarına göre odanın boyanması için alının pigmentin değeri tek başına 177 bin TL ile 372 bin TL arasında. İşçilik de eklendiğinde sadece bir odanın bu pigmentle boyanmasının bedeli 416 bin TL’ye kadar yükseliyor