Salı günü ABD’nin New Mexico eyaletinde bir jüri, Facebook ve Instagram’ı işleten Meta Platforms’un, gençleri cinsel içerikli materyaller, fuhuşa teşvik ve insan ticareti de dahil olmak üzere çevrimiçi tehlikelerden koruyamamaktan sorumlu olduğuna karar verdi.

Jüri, Meta’yı platformlarının güvenliği konusunda tüketicileri yanıltmaktan ve eyaletin tüketici koruma yasaları uyarınca çocukları tehlikeye atmaktan sorumlu buldu. Jüri, her ihlal için azami cezayı emretti ve toplamda 375 milyon dolarlık para cezası verdi. Meta, en son çeyreğinde bu miktarın 160 katı gelir elde etmişti.

Bu dava, parasal sonucundan çok sosyal medya şirketlerinin platformlarında yayınlanan içerikten sorumlu tutulup tutulmaması gerektiği sorusunu test eden ilk davalardan biriydi. Amerika’da zamanında telefon şirketleri için çıkarılmış olan bir yasa, telefon şirketinin telefonda konuşan insanların bu yolla işledikleri suçlardan sorumlu tutulmayacağını söylüyor. Aynı yasa sosyal medya şirketlerine de uygulanıyor; kullanıcıların işlediği suçlardan sosyal medya şirketleri sorumlu tutulmuyor. Ama bu konu uzun yıllardır Amerika’da tartışma konusu, çünkü sosyal medya şirketleri, telefon şirketleri gibi pasif değil, çoğu zaman kullanıcıların aralarındaki tartışmaları alevlendirmek ve onları besleyen algoritmalar kullanmak sosyal medya şirketlerine daha fazla para kazandırıyor.

New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, bunun, gençlere zarar veren büyük bir teknoloji şirketine karşı bir eyaletin ilk kez davayı kazandığı durum olduğunu söyledi.

Torrez, “Jürinin kararı, Meta’nın kârı çocukların güvenliğinin önüne koyma tercihinin bedelini ödeyen her çocuk ve aile için tarihi bir zaferdir,” dedi. “Bugün jüri, aileler, eğitimciler ve çocuk güvenliği uzmanlarıyla birlikte ‘yeter artık’ dedi.”

Bu dava, eyalet başsavcıları tarafından Meta ve diğer platformlara karşı açılan düzinelerce benzer davadan biriydi. Ayrı olarak, Los Angeles’taki bir mahkemede benzer bir davada jüri karar vermeye çalışıyor; bu davada genç bir kadın, Meta da dahil olmak üzere sosyal medya şirketlerinin, zihinsel sağlık sorunlarına yol açan kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı ürünler tasarladığını iddia ediyor.

Bu dava, Kaliforniya mahkemesinde birleştirilen binlerce benzer bireysel davadan biri. Ayrıca, bireyler ve okul bölgeleri tarafından federal mahkemede 2.000’den fazla dava beklemede.

2023 yılında Torrez, sosyal medya devinin platformunun çocukları cinsel istismardan, çevrimiçi tacizden ve insan kaçakçılığından koruyamadığı iddiasıyla Meta’ya dava açmıştı. Dava, Meta’nın platformlarına yönelik gizli bir soruşturmanın sonucuydu; bu soruşturmada 14 yaş ve altı çocuklar gibi davranan sahte profiller oluşturulmuştu.

Davada, Meta’nın aktif olarak reşit olmayan kullanıcılara cinsel içerikli görüntüler sunduğu ve yönlendirdiği, yetişkinlerin çocuklarla pornografik görüntüler için iletişime geçmesine izin verdiği ve kullanıcıların büyük miktarda yasadışı çocuk pornografisi bulmasına, paylaşmasına ve satmasına olanak sağladığı belirtildi.

Şirket sözcüsü Salı günü yaptığı açıklamada, Meta’nın karara katılmadığını ve temyize başvurmayı planladığını söyledi.

Meta sözcüsü Andy Stone, “Platformlarımızda insanların güvenliğini sağlamak için çok çalışıyoruz ve kötü niyetli kişileri veya zararlı içeriği tespit etme ve kaldırma zorluklarının farkındayız,” dedi. “Kendimizi şiddetle savunmaya devam edeceğiz ve gençleri çevrimiçi ortamda koruma konusundaki geçmişimize güveniyoruz.”

Haftalar süren duruşma boyunca, New Mexico savcıları, şirketin platformlarının tehlikeleri hakkındaki uyarıları görmezden geldiğini gösterdiğini iddia ettiği Meta’ya ait iç belgeleri ve tanıklıkları sundu. İddia edilen tasarım özellikleri, pedofillerin çocuklarla etkileşim kurmasına olanak tanıyordu ve siteler, çocukları kasıtlı olarak kullanmaya bağımlı hale getirmek için tasarlanmıştı.

Meta, iddiaları reddetti ve yıllardır platformlarını daha güvenli hale getirmek için para yatırdığını, bunun da izleyici kitlesinin büyümesi pahasına gerçekleştiğini söyledi.

Mayıs ayında, New Mexico’daki mahkeme hakimi, Meta’nın ek tazminat ödemesini talep edecek olan eyalet savcılarından ek argümanlar dinleyecek. Ayrıca Meta’nın platformunda değişiklikler yapmasını, etkili yaş doğrulaması uygulamasını ve kötü niyetli kişileri koruyabilecek şifreli iletişimlerden çocukları korumasını isteyecekler.

Los Angeles’ta görülen davada, jüri, birkaç haftalık tanıklık ve tartışmanın ardından Meta ve YouTube’a karşı sosyal medya kaynaklı zarar iddiaları üzerine sekiz gündür müzakere ediyor. Pazartesi günü, jüri hakime karar konusunda fikir birliğine varmakta zorlandıklarını belirtti.

Bu dava sırasında jüri, Meta yöneticileri Mark Zuckerberg ve Adam Mosseri ile sosyal medya kullanımının kaygı, depresyon ve vücut dismorfisi gibi ruh sağlığı sorunlarına katkıda bulunduğunu test eden 20 yaşındaki Kaley G.M. adlı davacıdan ifade aldı.

Kaley’nin davası, Kaliforniya’da Meta, YouTube, TikTok ve Snapchat’e karşı açılan 3.000’den fazla davanın ilkiydi. TikTok ve Snapchat, Şubat ayında duruşma başlamadan önce Kaley ile anlaşmaya vardılar.