Bilim Yazıları

Nath Bose: Fiziğin rotasını çizen Kalkütalı bir dahi

Görece şanslı sayılırdı. Babası Hindistan demiryolu şirketinde mühendisti. 1894’te Kalküta’da ailesinin ilk çocuğu olarak doğdu. Sonrasında altı kızkardeşi daha olacaktı; onların ailesi de herkesinki gibi kalabalıktı. Daha çocukluğundan itibaren parlak bir öğrenciydi. Bir sömürge ülkesinde, Britanya İmparatorluğu’nun gölgesinde yaşayan ikinci sınıf insanlardan biri ...

Netflix’in 1.75 milyar dolarlık rakibi Quibi nasıl bu kadar hızlı çöktü?

HaftalıkGazete okurları, cep telefonları için tasarlanmış kısa formatlı video platformu Quibi’yi hatırlayacaktır. Dizi ve filmler 10 dakikayı aşmayan kısa bölümler halinde yayınlanacak, insanlar kuyrukta, durakta beklerken, öğle arasında, tuvalette ya da metroda, ne zaman canları sıkılırsa cep telefonlarından ‘atıştırmalık’ dizi ya da film izleyecekti. Zaten platformun adı da ...

Hidrojen mi, elektrik mi?

Lisede kimya dersi görmüş olan herkes için mekanizma son derece basit: Pil gibi olan ama pil olmayan bir “hücre” düşünün. Bir tarafta anot var, bir tarafta katot. Bu hücreye anot tarafından hidrojen girsin, katot tarafından ise bildiğiniz, soluduğunuz hava. Hava, kabaca yüzde 15’i oksijenden oluşan bir şey. Hidrojenle o oksijenler karşılaştığında kimyasal tepkime başlıyor. ...

Henüz koronaya aşı bulamadık ama kalp hastalığına bulmuş olabiliriz

Bir kez aşı oluyorsunuz ve ondan sonra bir daha yüksek kolesterol, yüksek trigliserit sorununuz kalmıyor. İstemez misiniz? Evet, tıp dünyası bugünlerde harıl harıl korona virüsüne karşı aşı arıyor ama arada belki de kalp ve damar hastalıklarının en büyük nedeni olan yüksek kolesterol ve yüksek kan yağı sorununu aşı yoluyla çözmeyi bulmuş olabiliriz. Konu şu: Daha […]......

Dünyada hayat, altıncı kez yok olmanın eşiğinde

Thomas More, 1478-1535 yılları arasında Britanya adasında yaşamış, önemli bir devlet adamı ve hukukçu. Kral 8. Henry’nin önce öğretmenliğini, sonra da en önemli danışmanlığını yapmış olan More’u bugün anıyor olmamızın sebebi, yazdığı meşhur “Utopia” adlı kitap. Burada hayali bir adayı anlatır More; yönetimin adil ve bilgece olduğu, erdemli bir hayatın en üstün değer olarak ...

Cahillik kötüdür peki ya kasıtlı cehalet?

Bilgi çağında, eşi görülmemiş miktarda veri parmaklarımızın ucunda. Doğmamış çocuğumuza ileride kötü bir sürprizle karşılaşmamak için genetik testler yaptırıyoruz. Düzenli kanser taraması yaptıranlar var. Kolumuzdaki akıllı saatler ve akıllı telefonlarımızla sağlığımızı yakından takip ediyoruz. Bugün artık basit bir testle çeşitli genetik hastalıklara olan yatkınlığımızı ...

Ucuz ve temiz enerjinin peşinde bir bilim macerası

Mart 1989. Amerika’daki Utah Üniversitesi’nde iki bilimci, Stanley Pons ve Martin Fleischmann, bütün dünyayı şaşırtacak ve günlerce Türkiye’deki gazeteler dahil manşetlerde kalacak bir açıklama yapıyor. Pons ve Fleischmann, “soğuk füzyon”u bulduklarını iddia ediyordu. Üstelik de bunu ellerinde tuttukları minicik bir cam kavanozun içinde yaptıklarını söylüyorlardı. “Soğuk ...

İstanbul’da maske nihayet mecburi – Nihat Özdemir Fenerbahçe’yi bıraktı – K-Pop şarkıcıları neden ölüyor?

Güne başlamak için ihtiyaç duyduğunuz bütün haberler bir arada. Kısa kısa, yorum yok, kılçık yok. SALGIN Sokağa çıkma yasağı düşünülmüyor Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Bilim Kurulu toplantısı sonrası açıklamalar yaptı. “Korona hala iş başında ama hastalık kontrol altında. Virüsün şiddetini düşürdüğüne yönelik bir kanıtımız yok ancak vakaların şiddetini düşürdüğüne yönelik ...

Komandolar Haftanin kampına girdi – Turkcell, Varlık Fonu’na geçiyor – Ebru Gündeş’in maaşı dudak uçuklattı

Bu sabahın bütün haberleri bir arada, kısa kısa, yorumsuz, kılçıksız. GÜNDEM Komandolar Haftanin’de  TSK’nın günlerdir hazırlandığı Pençe-Kaplan operasyonu Irak’ın kuzeyinde devam ediyor..  Milli Savunma Bakanlığı’nın dünkü açıklamasında komando askerlerin PKK’nın en büyük kamplarından biri olan Haftanin’e girdiği duyuruldu ve “Halkımızın ve hudutlarımızın güvenliğini tehdit ...

Tek şarjla 650 kilometre giden Tesla

Tesla Model S, tek şarjla EPA’nın 402 mil (646.9 kilometre) barajını geçip onay alan ilk elektrikli otomobil oldu. Tesla geçen yıl piyasaya çıkardığı aynı pil paketine sahip modeli Tesla S 100D’ye kıyasla menzilde yüzde 20’lik artış sağlamayı başardı.  Tesla mühendisleri, elektrikli otomobille ortalama bir içten yanmalı motora sahip aracın menziline nasıl ulaştı?  Öncelikle ...

Tarihte bir ilk: Çocuklar için reçeteli video oyunu

ABD’de ilk kez bir video oyunu, Dikkat Eksikliği ve Hiperkativite Bozukluğu (DEHB) hastası çocuklar için ‘ilaç’ gibi pazarlanıp, reçete edilebilecek. Akili Interacvtive adlı şirketin Project EVO adıyla geliştirdiği Endeavor RX adlı oyun, Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’nden ilaç gibi doktor reçetesiyle satılmak üzere onay aldı. Bu tarihte bir ilk. 600’den fazla çocuk üzerinde ...

Libya’ya deniz ve hava üssü kuruyoruz – 15 Temmuz gazilerine polis müdahalesi – Yeni havaalanının yeni pistiyle ilgili vahim iddia

16 Haziran sabahı günün öne çıkan bütün haberleri bir arada, hap gibi. SALGIN Vakalar arttı bakan kaygılı Türkiye’de vaka sayısı düne göre 30 artışla 1590’a çıktı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yoğun bakım ve entübe hasta sayısının da arttığını belirtti, artışların belli bölgelerde yoğunlaştığını söyledi. “Yoğun bakım ve solunum cihazına ihtiyaç artıyor, hedeften ...

Pazar keyfiniz eksik olmasın, haberleri de kaçırmayın

PAZAR KEYFİ Daron Acemoğlu ile dünya ekonomisi Prof. Dr. Daron Acemoğlu, ABD’deki ünlü MIT’de çalışan bir kalkınma iktisatçısı. Türkiye Bilimler Akademisi Derneği’nin Covid-19 salgını sonrası düzenlediği webinarlar serisinin son konuğu oydu ve salgının dünya ekonomisini nasıl etkileyeceğini anlattı. Seyretmeninizi öneririz. Bir tweet yazdı, imparatorluğunu kaybetti Dünyaya ...

Toplumu insan eti yemeye ikna etmek mümkün

Türkiye’de siyasi açıdan en düşünülemez, en gerçekleşemez, en üzerinde tartışma bile yapılamaz olan görüş nedir? Cumhuriyet’e son verip padişahlığı geri getirmek mi? Laik hukukun yerine şeriat hukukunu getirmek mi? Ülkenin bölünmesi mi? Türkiye Cumhuriyeti’nin ‘Anadolu Cumhuriyeti’ adını alıp bir Türk-Kürt federasyonu haline gelmesi mi? Bu aşırı uçlarda yer alan, bazıları ...

İşsizlik patladı – Bekçiye silah taşıma yetkisi geldi – Ak Parti oy mu kaybediyor? – Demet Evgar kendisiyle nasıl dalga geçti?

Yeni bir güne başlarken bilmek isteyeceğiniz haberlerin tamamı, kısa kısa, kılçıksız, kemiksiz, yorumsuz. GÜNDEM Bekçiye silah taşıma yetkisi Çarşı ve mahalle bekçilerinin görev, yetki ve sorumlulukları ile özlük haklarını düzenleyen kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Çarşı ve mahalle bekçileri, zor ve silah kullanma yetkisine sahip olacak, genel ...

Olay olan poz – 65 yaş üstüne özgürlük – İşçi çıkarma yasağı uzadı – Ve daha nice haber

Güne başlarken bilmek isteyeceğiniz haberleri HaftalıkGazete sizin için derledi. GÜNDEM 65+ yaşa özgürlük geldi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kabine toplantısı sonrası alınan kararları açıkladı. 65 yaş ve üstü haftanın her günü 10.00 ile 20.00 arasında sokağa çıkabilecek. 18 yaş altına, ebeveynlerinin refakatinde olma şartıyla yasak kalktı. Lokanta, kafe, kıraathane gibi ...

Köşe yazarları ne yazdı?

Hürriyet’te Sedat Ergin virüsün genetik dizisini anlatmaya başlamış. Hande Fırat’a göre her kötülüğün arkasında BAE var. Ertuğrul Özkök, Trump’ın düşen puanlarını yazmış. Sabah’ta Burhanettin Duran, Kemal Kılıçdaroğlu’nun sokaktan uzak durma politikasını yorumlamış. Okan Müderrisoğlu, CHP’li belediyelere yapılan yardımları eleştirmiş. Hasan Basri Yalçın’a göre dış politika ...

İstanbul pikniğe ve denize koştu – Kılıçdaroğlu gerginlik istemiyor – Ayasofya’yı ibadete Danıştay mı açacak? – Zengin dostu Çoşkun Sabah

Güne başlamak için okuma ihtiyacı duyabileceğiniz bütün haberler burada, bir arada. SALGIN Sokağa, pikniğe, denize hücum Uzun bir aradan sonra ilk kez hafta sonu sokağa çıkma yasağı yoktu. Hava da çok sıcak olunca İstanbul, İzmir başta olmak üzere büyük kentlerde insanlar sosyal mesafeyi hiçe sayarak parklara, ormanlık alanlara ve deniz kenarlarına koştu. Oluşan kalabalıklar ve ...

Yönetimde karambol sistemi: Sokağa çıkma yasağı olmayacaktı, ilan edildi, sonra da iptal edildi

Türkiye 2017 yılında “yönetimdeki koordinasyonsuzluğu önlemek” ve “daha hızlı karar almak” gibi gerekçelerle Cumhurbaşkanlığı yönetim sistemine geçti. Ama korona krizi sırasında yaşanan bazı önemli git-geller, hele son üç güne sığan karar değişiklikleri, sistemin kendisini sorgulatır oldu. Hatırlayalım, daha iki gün önce Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın sözleri dünkü Hürriyet ...

Trafik tıkanıklığının çözümünü karıncalardan öğrenmeliyiz

Aylardır evden çıkmıyorduk, trafik de görece rahattı. Hatta sıcak evlerimizde oturup İstanbul’un yollarını yemyeşil gösteren haritaların ekran görüntülerini etrafla paylaşıyorduk. Derken ufak ufak evde oturmaktan sıkılmaya başladık; hafta içi günler arabamıza binip işimize gitmeye veya düpedüz dolaşmaya çıkar olduk ve trafik de eski normaline gelmeye başladı; bu kez haberlerde ...

Deriden hücre alıp karaciğer yaptılar, fareye nakledip yaşattılar

Dünyanın dört bir yanında bilimciler “kök hücre devrimi”ni bir teori olmaktan çıkarıp pratik uygulanabilir bir şeye dönüştürmeye çalışıyor. Biliyorsunuz kök hücre, annemizin bize hamileliği sırasında ilk oluşan hücrelere verilen isim. Bu hücreler zaman içinde işlev kazanıyor. Yani aslında aynı hücrenin bölünmelerinden kemik dokusu da çıkıyor, beyin de, göz de, cilt de, iç ...

Bu Türkler, kanımızda dolaşacak nano robotlarla kansere çare arıyor

1966 yapımı ‘Fantastic Voyage’ adlı bilimkurgu macera filmini izleyenleriniz hatırlayacaktır. Türkiye’de ‘Esrarengiz Yolculuk’ adıyla gösterime giren filmde, suikast girişimi sonucu komaya giren önemli bir diplomatın hayatını kurtarmak için henüz deneme aşamasında olan bir proje devreye sokulur. Bir grup bilim insanı, mikroskobik boyutlara küçültülen bir denizaltıya binerek kan ...

Üçüncü temel parçacık cinsi bulundu: Anyon

Bundan 120 yıl önce, temel fizikte bir büyük ikilik yaşanıyordu. Bir yanda elektro manyetik radyasyon veya radyo dalgaları vardı, bunlarla ilgili sorunlarımızı Maxwell denklemleriyle çözüyorduk. Bir yanda da atomun bizzat kendisi vardı; onu da ta Isaac Newton’dan kalma mekanik denklemlerle anlıyorduk. Derken James Clerk Maxwell’in ardılı kabul edilen ve ilk kez atomun modelini ...

Einstein’a alternatif teori arayan Türk

Albert Einstein, genel görelilik teorisinin denklemlerini oluştururken bir konuda çok rahatsızdı. Denklemi, evreni istikrarsız yapıyordu. Orijinal teorisini yayınladıktan iki yıl sonra, 1917’de teorinin merkezindeki alan denklemlerinden birinde değişiklik yaptı; denkleme Yunanca’daki Lambda harfiyle simgelediği ‘kozmolojik sabit’i ekledi. Amacı, böylece denklemin öngördüğü ...

İzleyin: Robot çoban köpeği koyun sürüsünü gezdiriyor…

Yeni Zelanda merkezli robot firması Rocos’un yayınladığı son video şaşırtıcı. Videoda Rocos’un çiftçi robotlarının ürün tahmini yapmaktan çiflikteki koyunları otlamaya götürmeye ve getirmeye kadar yaptığı pek çok iş birden sıralanıyor. “Spot” adı verilen ve Amerika merkezli Boston Dynamics’in robotlarına benzeyen çiftçi robot, tarımla uğraşılan yerlerde insanlarla birlikte ...

Uzun boylu olmak yüzde 79 genetik, yüzde 21 iyi beslenme ve çevreye bağlı

Benim boyum 1.85. Şu an 15 yaşında olan oğlumun boyu beni geçti bile. Diyeceksiniz ki “kalıtsal.” Evet kalıtsal. Bunu hepimiz biliyoruz. “Anasına çekmiş, babasına çekmiş” lafları hep bunu söyler bize. Üstelik uzun boy gibi şeylerin kalıtsal olduğunu insanlar daha ortada genetik diye bir bilim yokken bile biliyorlardı. Ancak bir şeyi gözümüzle görüp bilmekle onu bilimsel […]......

Salgın yetmedi, küresel iklim krizi, o da yetmedi; bir de dünyanın manyetik alanı yer değiştiriyor

Hepimiz okulda öğrendik; dünyamızın içi öyle sakin bir yer değil. Biz bir kabuk tabakanın üzerinde yaşıyoruz. Bu kabuğun altında aşırı ısıdan ötürü sıvı halde lava var, onun da altında dünyamızın çok ama çok sıcak çekirdeği. Dünyamız kendi ekseni etrafında sürekli dönüyor, kabuğun altındaki lava tabakası da sürekli bir akışkanlık halinde. Onun altındaki çekirdeğin sabit ...

Evden çalışanlara Twitter da katıldı

Korona virüsün hayatımıza soktuğu yeni kavram olan evden çalışmanın salgın sonrasında da kalıcı olacağı konuşuluyordu. Dün HaftalıkGazete’de Amerika’nın en büyük şirketlerinden biri olan Nationwide’ın ofislerini kapatıp evden çalışma düzenini kalıcı kılmaya hazırlandığını yazdık. Bugün de benzer bir haber Twitter’dan geldi. Merkezi ABD’nin San Francisco kentinde olan sosyal ...

NASA’nın kullandığı gerçek uzay simülatörünü kullanmak ister misiniz?

Elon Musk’ın şirketi SpaceX bugün NASA tarafından da kullanılan ve SpaceX’in bu ayın 27’sinde Uluslararası Uzay İstasyonu’na Amerikalı üç astronotu göndereceği Crew Dragon adlı aracın gerçek simülatörünü herkesin kullanımına açtı. Simülatörde kullanıcılar Crew Dragon’u Uluslararası Uzay İstasyonu’na doğru biçimde yanaştırmaya çalışıyorlar. İsteyen herkes şu linkten kendini ...

Koronaya karşı ilk RNA aşısı denemelerde 2. Faz’a geçiyor

Amerika’nın Boston kentinde kurulu Moderna adlı şirket tarafından korona virüsüne karşı geliştirilen ve türünün ilk aşılarından biri olan RNA aşısı için Amerikan ilaç otoritesi FDA “2. Faz denemelere geçme izni” verdi. Daha önce hayvanlar üzerinde denenen ve başarı olan, sonra da 1. Faz’da az sayıda insan üzerinde denenen aşının 2. Faz izni alması, ilk fazda […]......

350 milyon Fortnite’cı bu gece partileyecek

En popüler oyunlardan biri olan Fortnite’ın yaratıcısı Epic Games geçen gün, dünya çapında oyunu oynayan insan sayısının 350 milyonu bulduğunu, nisan ayında oyuncuların Fortnite’ta tam 3.2 milyar saat vakit geçirdiğini açıkladı. 3.2 milyar saat, 133.3 milyon gün ediyor. Bir başka deyişle 365 bin 296 yıl. Bunu 350 milyon kayıtlı kullanıcının tamamının oynadığını varsaysak, ...

Yapay zekaya ahlak öğreteceğiz ama kimin ahlakını!

Ahlak felsefesinin meşhur düşünce deneylerinden birini bilirsiniz: Bir tramvay, belli ki freni tutmuyor ve hızla geliyor. Yolunun üzerinde 5 kişi var, onları kesin ezecek. Ama sizin yakınınızda bir makas değiştirme aleti var, eğer makası değiştirirseniz bu kez bir kişi ölecek. Makası değiştirmeli misiniz? 1967’de ilk ortaya atıldığından beri sayısız defa tartışılan bu problemin ...

Amerika, Ay’ın tapusunu istiyor

Amerika Birleşik Devletleri, 2024’te Ay’a yeniden insan indirmeyi ve burada “Artemis” adı verilen kalıcı bir Ay üssü kurmayı tasarlıyor. Bu tasarım uyarınca da Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi NASA roketler geliştirdi; dünyadan önce Ay’ın yörüngesindeki “Gateway” adı verilecek istasyona, sonra da bu istasyondan Ay yüzeyindeki kalıcı üsse insan ve malzeme taşıyacak araçlarla ...

Apple ve Google, devletlerin salgın takip uygulamalarını frenliyor

Apple ve Google, IOS ve Android cep telefonlarındaki virüs takip sistemlerinin GPS verilerini kullanmasını engelleyeceklerini açıkladı. İki şirket geçen ay salgının yayılmasını yavaşlatmaya yönelik yeni bir izleme sistemi için birlikte çalıştıklarını açıklamıştı. Yeni izleme sistemi GPS yerine telefonların Bluetooth sinyallerini kullanacak. Akıllı telefonlarının yüzde 99’u  ...

Airbus deniyor: Uçaklara canlı hücrelerden oluşan bomba sensörü

Uçak üreticisi Airbus, havaalanlarında kullanılmak üzere canlı biyolojik hücreler kullananan bir bomba sensörü test edeceğini açıkladı. Teknoloji işe yararsa, yakın gelecekte virüsler gibi biyolojik tehlikeleri tespit etmek de mümkün olacak. Financial Times’ta yer alan habere göre teknoloji şirketi Koniku’nun  geliştirdiği ‘elektronik burun’, bomba köpekleri K9’larının yaptığı ...

ABD ve Çin bilim yaptı Türkiye seyretti

Bir zamanlar, Rize’nin Hemşin’inde yaşayanlar, konuştukları dilin “Hemşince” olduğunu iddia ederler, “Hayır o dil Hemşince değil Ermenice” diyen olursa da çok kızarlardı. Derken, Türkiye ile Gürcistan arasında Sarp sınır kapısı açıldı. Önce Acarlar, yani Müslüman Gürcüler akın akın Türk tarafına geldi; kendi akrabalarıyla kavuştu. Sonra Mengreller geldi, bizde “Lazca” konuşan ...

Omuzdan aşağısı felçliydi şimdi gitar çalıyor

İki parmak arasında bir kağıt tutabilmenin bir çeşit mucize olduğunu hayal bile edemez insan. Hele kağıttan gelen dokunma duygusunu hissedebilmenin bundan bile büyük mucize olduğunu söylesem de inanmazsınız. İnanmamanız çok normal; bu söylediğimin ne anlama geldiğini ancak omurilik felçliler anlayabilir. Ian Burkhart, 2010 yılında ABD’de Kuzey Carolina’da plaja gittiğinde henüz ...

Bilimi ABD ve Çin yapıyor, Türk üniversitesi seyrediyor

Modern üniversite bir eğitim kurumu olmaktan çok bir araştırma kurumu. Ama elbette çok araştırma yapan, yaptığı araştırmaların makalelerini uluslararası kabul görmüş saygın dergilerde yayınlayan akademisyenlerin çalıştığı üniversitelerin aynı zamanda iyi birer eğitim kurumu olduğunu söylemek de mümkün. Dünyada üniversiteleri türlü çeşitli açılardan bakıp sıralayan bazı önemli ...

Karantinanın yeni eğlencesi: Pentagon UFO paylaştı

ABD Savunma Bakanlığı, gökyüzünde bazı cisimlerin uçtuğu izlenimi veren görüntülerini paylaştı. Pentagon’un paylaşımının dip notunda görüntüleri bir UFO (tanımlanamamış uçan nesneler) olayı olarak sınıflandırılmadı. Açıklamada ‘tanımlanamamış hava olgusu’ (UAP) terimi tercih edildi. Olay değil olgu denmesinin sebebi görüntülerin üç ayrı zamanda ayrı yerlerde çekilmesi. ...

Muz deyip geçme, bu yediğin son muz olabilir

Hepimiz evde oturuyoruz; dünya çapındaki bir salgını, daha önce ancak kitaplarda okuduğumuz bir şeyi yaşıyoruz. Ve bu durumdan da elbette rahatsızız, hastalanma ihtimalimiz yüzünden de endişeliyiz. Bir teselli olacak mı bilmiyorum, virüsler veya bakteriler veya mantarlar, yani mikro organizmalar sadece insanları vurmuyor. Ama biz insanlar kurduğumuz modern hayatla ve ...

Bugün 33. gün: Vaka sayısında dünya üçüncüsüyüz ama ölüm oranımız düşük

Korona virüs salgınıyla ilgili rakamları okumanın çeşitli yolları var. Bu yollar içinde en yaygın kabul göreni, ülkeleri ilk 100 vakanın ortaya çıktığı günden başlayarak salgının gelişimine göre sıralamak. Ülkeler böyle sıralandığında, Türkiye açısından bugün salgının başlamasının (ilk 100 vakanın ortaya çıkmasının) 33. günündeyiz. Başka ülkeler 45. güne, hatta daha ilerisine ...

Hangi fizik değil hangi matematik?

Albert Einstein, genel görelilik teorisiyle bize bir evren kurdu. Onun evreninde zaman geçmiş, şimdi ve gelecek diye üçe bölünmüyor. Einstein’a göre zaman, uzayın üç boyutuyla birlikte ele alınması gereken bir “uzay-zaman sürekliliği.” Böyle baktığınızda, Einstein’ın evreni bir “blok zaman”dan söz ediyor aslında: Geçmiş, şimdi ve gelecek bu süreklilik içinde bir yerlere işaret ...

Korona sayesinde bilim medyasına ilgi üçe katlandı

Dünyaya kabus yaşatan korona salgınından ille de iyi sonuçlar çıkaracaksak, bunlardan biri de bilimsel bilginin öne çıkması, bilimin sorunlar karşısında oynadığı kritik rolün kavranması oldu. İnancı, yaşam biçimi, politik tercihi farklı olanlar, korona virüs söz konusu olduğunda doktorların, biyologların, salgını anlamlandırmaya çalışan epidemiyologların, insan ruhu üzerindeki ...

NASA, Mars aracını evden yönetti

Bütün dünya evden çalışıyor, NASA da öyle. Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi’nin halen Mars gezegeninde devam eden deneyleri ve bu gezegen üzerinde dolaşan “Curiosity” adlı bir aracı var. Normal şartlar altında bu araç NASA’nın California Üniversitesi içindeki meşhur “Jet Propulsion Lab” (JPL) tarafından yönetiliyor ve yönlendiriliyor. Bu laboratuvarda çok sayıda uzman bilim ...

Yoksa 2022’ye kadar karantinada mı kalacağız?

Amerika’daki meşhur Harvard Üniversitesi’nden bir grup salgın bilimci, Covid-19 salgınıyla ilgili olarak bugüne kadar yazılmış en karamsar senaryoyu dile getirdi. Harvard’lı bilimcilerin görüşüne göre bugünkü karantina ve sosyal mesafe uygulamalarını 2022 yılına kadar sürdürmemiz gerekiyor olabilir. Araştırmacıların ünlü bilim dergisi Science’da yayınladıkları makaleye ...

Nikah yüzüğünüz güneş sistemine böyle geldi

Benim zamanımda ders kitaplarında dünyanın oluşumu, “Dünya bir ateş topuydu” diye başlardı. İşte zamanla soğuyor bu ateş topu ve bugün bildiğimiz dünyamız oluyor. Tamam da, o ateş topu nasıl oluştu? Daha önemlisi şu: Bazı ağır atomlar nasıl oldu da dünyamızı oluşturan o “ateş topu”nun içine girdi? Neler mi o atomlar? Mesela, altın, platin gibi değerli […]......

80’lerde evde oynanan oyunlar şimdi cep’te

HAFTANIN ÜÇ PODCAST ÖNERİSİ Virüsün bozduğu ruh sağlığı Psikiyatrist Arzu Erkan Yüce Virüs ruh sağlımızı bozsa da panzehirler var. Arzu Yüce’nin PodCast sayfası korona günlerinde ruh sağlığımız için bilgiler veriyor. Tane tane anlatılan tarih Gerçekler ve Tarih Karmati Arman’ın sayfasında yorulmadan dinleyeceğiniz tarih ve hikayeler yer alıyor. Kulaklıktan eğitim ...

Şifremi unuttum dönemine son

HAFTANIN ÜÇ PODCAST ÖNERİSİ Jetgillerden günümüze… 64BITS Silikon Vadisi’nde tecrübe edinmiş, teknoloji alanındaki gelişmeleri yerinde takip eden genç profesyoneller Cihan Gürsoy, Yiğit Ihlamur, Birkan ve Çağla İçaçan’ın hazırladığı podcast’te; teknoloji gündemi samimi sohbetler eşliğinde değerlendiriliyor. Kendilerini ise şu şekilde anlatıyorlar: “Gelecek zaman ütopyası ...

Koronaya karşı 3 ümit için seferberlik

Maalesef virüsten ve salgından başka bir şey konuşmuyoruz artık. Herkesin bir birine sorduğu ilk soru, “Bu iş ne zaman bitecek” oluyor. Bazı acı gerçekleri konuşmakta fayda var. Şunu bilelim: Salgın, virüs dünya nüfusunun yüzde 70-80’ini enfekte etmeden bitmeyecek. Bu gerçek aklımızın hep bir kenarında olmalı. Yani, bilelim ki daha salgın yeni başladı. Dünya nüfusunun yüzde ...

Kovid-19 ilacı için büyük bir adım

Bir grup Çinli araştırmacı, Covid-19 hastalığını tedavi etmek, hatta hastalığın oluşmasını engellemek yolunda çok önemli bir buluş yaptıkları duyurdu ve buldukları şeyi de bütün dünya ile aynı anda paylaştı. Çin’in başkenti Pekin’deki Tsinghua Üniversitesi’nden Zhang Linqi ve arkadaşları, daha önce Covid-19 hastalığı yaşamış ve bu hastalığı atlatmış insanların kanlarını ...

Kediler bize korona virüs bulaştırabilir mi? Belki…

Korona virüs salgını Ocak ayından beri dünyayı kasıp kavuruyor, ulaşmadığı yer kalmadı. Bu virüsün bize bazı hayvanlardan geçtiğini tahmin ediyoruz, ama hangi hayvandan ne yolla geldiğini hala tam olarak bilmiyoruz. Hayvanlar deyince de, en yakın ilişkide olduğumuz iki canlı, kediler ve köpekler konusunda ister istemez şüpheler doğuyor. Bugüne kadar Belçika’da bir kedinin ve ...

Geceleri gökten erimiş demir yağan gezegen

Biliyorsunuz, hepimizin kendi güneş sistemimiz dışındaki gezegenlere özel bir ilgisi var. Zaman zaman haberler çıkıyor, “Dünyaya benzer bir gezegen daha bulundu” diye; bunlar da hep ilgi çekiyor, okunuyor. Gerçi bu gezegenler bizden bir hayli uzaktalar ama olsun, bir gün dünyamızdan ayrılacak olursak ve uzayda daha hızlı yolculuk yapmayı başarırsak nerelere gideceğimizi ...

Beyin 2.0 geliyor

Önce kısmen gerçekleşmiş bir hayalden söz edeyim. 70’lerin başlarında bir beyin bilimci, babasının bir beyin hasarı nedeniyle görme yetisini kaybetmesinden hareketle bir teori geliştirdi, ardından da bunu kısmen pratiğe döktü. Teori, beynin diğer bölümlerinin işlevini kaybeden bölümün yerini alabileceğine ilişkindi. Babasına bir video kamera bağladı ve kameradan gelen elektrik ...

Korona tedavisinde büyük ümit: Kan plazması

Korona virüs salgını yayılmaya ve can almaya devam ediyor. Bu sabah itibarıyla virüsten dünya çapında etkilenenlerin sayısı 425 bini, ölenlerin sayısı ise 19 bini bulmuş durumda. Virüsün yayılma hızının, dünyanın kuzey yarım küresinde iyimser ihtimalle haziran ayında yavaşlaması bekleniyor; yani nereden baksanız 3 aydan söz ediyoruz. Salgın hastalıkla ilgili en büyük sorun, ...

Korona virüse karşı potansiyel 69 ilaç saptandı

Ortalık dedikodudan geçilmiyor; bazı WhatsApp gruplarından çok takipçili Twitter hesaplarına kadar her yerde önüne gelen korona virüs salgınına karşı ilaç öneriyor. Eczanelere akın var; gücü ve parası olan insanlar ilaçları kapış kapış alıyor, o yüzden bazı ilaçlar bulunmaz hale geldi. Herkes çaresizce başının çaresine bakmaya çalışıyor; olur a virüsten enfekte olur ve ...

‘Carbontech’e milyarlarca dolar yatırım yağıyor

Küresel ısınma ve beraberinde gelen iklim krizi insanlığı önlem almak zorunda bıraktı. Tam da bu nedenle çok sayıda alanda çok sayıda yeni ekonomi alanları açılmış durumda. Tabii bu yeni potansiyel karlı alanlar hem yeni teknolojiler geliştirmek isteyenleri hem de bu yeni alanlardan para kazanmayı uman yatırımcıları bir araya getiriyor. İklimle ilgili yeni ekonomik ve ...

Havadaki karbon dioksiti betona çevirmeyi başardılar

Raymond Orteig’in hayatı tam bir macera. 1870 yılında Güney Fransa’da doğmuş, fakir bir köylü ailenin çocuğu. 12 yaşına gelene kadar babasının koyun sürüsüne çobanlık yapmış, doğru dürüst eğitimi bile olmayan biri. Cebinde 13 Fransız frangıyla 12 yaşında New York’a, amcasının yanına gelmiş. Amcası da onu okula değil çalışmaya göndermiş. Önce bir barda komilik yapmış, ardından ...

Kanserle savaşın 50’inci yılı / Küçük çatışmaları kazanıyoruz ama nihai zafere hala çok uzağız

  Selim Bey, 42 yıllık doktordu ama yine de meslektaşının karşısında tedirgin olarak oturuyordu. Masanın öteki tarafında olmak, hasta olmak pek de alışık olduğu bir şey değildi. Meslektaşı, “Maalesef” dedi, “Kötü hastalık.” “Kanser yani” dedi Selim Bey, metanetine kendisi de şaşırarak. O sırada doktoru anlatıyordu, kanser beynindeydi ve lenflerinden metastaz yapmıştı. Ona ...

‘Kırık kalpler durağı’ndan çıkışın ilmini yapıyorlar

Son yıllarda adı sıklıkla duyulan kırık kalp sendromu, vücudun yoğun strese karşı verdiği bir yanıt. Kalp krizine benzer bulgularla kendini belli ediyor, hatta bu sırada EKG ölçümleri ve kan değerleri kalp krizi bulgularına benziyor. Sevilen birinin ölümü, terk edilme ya da ayrılık gibi ağır stres oluşturan durumlarda ortaya çıkan bu ‘hastalık’, kimi durumlarda kalp durmasına ...

Olmak ya da olmamak; bütün mesele madde-antimadde simetrisinde

  Biz niye varız? Bu dramatik soruyu sadece maneviyatı güçlü insanlar sormuyor. Fizikçilerin temel sorularından biri de bu. Sorunun cevabında bu hafta biraz daha yaklaştık belki ama hala elimizde tam bir cevap yok. Ama isterseniz cevaptan önce soruyu anlatmaya çalışayım, çünkü biraz izahat gerektiriyor. Anti-madde diye bir şeyin varlığını ilk olarak Britanyalı fizikçi Paul ...